bij de mensen begint de vrede bij de mensen begint de vrede

door ds. Klaas Touwen
Preek bij Lucas 2,1-20 op maandag 24 december 2018, Kerstnacht

Lieve Gemeente,

Paride Taban, bisschop emeritus van het door geweld geteisterde Zuid Soedan, ontving het afgelopen jaar de Roosevelt Four Freedoms Award, een grote onderscheiding voor de fundamentele mensenrechten, die eerder al werd uitgereikt aan onder anderen Nelson Mandela, Bisschop Tutu, Malala Yousafzai en de Dalai Lama.

Bisschop Taban is een belangrijke reden voor hoop in de ogen van veel mensen in Zuid-Soedan. Want het lukt hem om in het conflict contact hebben met zowel met regeringsleiders als met gewapende groepen. Hij is de enige die alle partijen tot verantwoording roept.
Paride Taban zegt: ‘Machthebbers verdwijnen maar de mensen blijven. Blijf daarom bij de mensen. Want daar begint de vrede.’

Een rebellenleider dreigde hem ooit: ‘Bisschop, wees voorzichtig, ik ben een heetgebakerd mens en zou eens zo boos kunnen worden dat ik u dood en daarvan zou ik dan achteraf heel veel spijt hebben.’ Enige tijd later werd de man inderdaad razend en riep dat hij Taban zou vermoorden.
Terwijl iedereen Taban waarschuwde en hij zich terdege bewust was van het gevaar, wist hij dat de oplossing niet lag in afwachten tot zijn bedreiger zou komen, maar in een ontmoeting van mens tot mens.
De bisschop vertelt daarover: ‘Ik reisde naar zijn stad, ging niet naar de legerplaats, maar klopte ’s morgens vroeg bij zijn huis aan. Zijn vrouw deed open en riep haar man dat ik er was. Na een gezamenlijk ontbijt, werden we hechte vrienden. Jaren later bij een grote openbare viering met vele hoogwaardigheidsbekleders, stond hij op het podium en vroeg mij publiekelijk  om vergeving. Ik was ontroerd te ervaren hoe de mens uit de strijder naar voren kwam.’

Want dat bedoelt hij ook met: ‘Dictators komen en gaan, maar de mensen blijven,’ dat je het soms mag meemaken dat een machthebber mens is gebleven of dat hij weer mens wordt.
Bisschop Paride Taban wijst erop dat de dader zelf het grootste slachtoffer zal zijn van zijn eigen geweld. ‘Je moet hem op de gevolgen van zijn daden wijzen, maar niet als rechter, vanuit de hoogte, maar van dichtbij.’ 

Het Kerstevangelie begint met het noemen van de machthebbers: keizer Augustus – de man van het wereldtoneel, het Romeinse Rijk, hij werd vereerd als zoon van God, namelijk als de aangenomen zoon van de goddelijke Caesar, hij heette de Vredevorst, genoemd naar de Pax Romana, hij gold als de Redder, de Heiland, de Verlosser – die titel droeg hij.
Vervolgens wordt Quirinius genoemd, de gouverneur van een lokale brandhaard, Syrië. Ja, elk jaar met het lezen van het Kerstevangelie wordt Syrië genoemd en staan wij er bij stil: hoe verdrietig en woedend en machteloos wij naar de beelden uit Aleppo hebben gekeken, een stad in vierduizend jaar door honderden generaties opgebouwd en in vier jaar door één generatie is vernietigd.
Een oudere man stond in de puinhopen van Aleppo. Terwijl hij naar de ruïnes wees, riep hij in ontzetting: ‘Wij gaan dit herbouwen. Maar dit is niets vergeleken met de jonge levens die we verloren. We kunnen de steden herbouwen, maar we kunnen nooit meer thuis zijn. Niet omdat de huizen zijn vernietigd, maar omdat de mensen zijn vernietigd.’

Ja, het Kerstevangelie speelt zich af ten tijde van de machthebbers, midden in onze werkelijkheid. Dat is de tijd.
En de plaats is waar de herders verbleven, in het veld, bij de kudde. Koningen werden ook graag als herders voorgesteld, maar zij waren het echt.

Deze twee lagen doen zich voor in het evangelie. Op het hoogste niveau de machthebbers: Augustus, Quininius en de wereldleiders van vandaag.
Aan de basis de herders, leerkrachten, verplegers, voedseluitdelers, journalisten, vluchtelingen, moeders, kinderen.
Want het Kerstevangelie speelt zich af midden in de wereld, ten tijde van de machthebbers, maar ter plaatse bij de herders, die verbleven bij hun dieren in het veld.

‘Machthebbers verdwijnen maar de mensen blijven. Blijf daarom bij de mensen. Want daar begint de vrede.’
De woorden die bij de machthebbers horen zijn: een decreet afkondigen, het bewind voeren, zelfstandige naamwoorden: decreet, bewind.
De woorden die bij de herders horen zijn: blijven en de wacht houden, werkwoorden.
Als God mens wordt dan is het om te blijven en te waken.

Hij is God niet op de wijze waarop keizer Augustus voor God gehouden wordt: onaantastbaar, hoogverheven, op de hoogste troon. Hij is God op de wijze van de mensen – in hun eenzaamheid en pijn. Hij daalt neer, hij legt zijn goddelijkheid af. Zijn glorie wordt voortaan gevonden in ons verdriet, zijn gaafheid doet zich voortaan voor in het schrijnen van onze littekens, zijn volkomenheid zal het voortaan moeten doen met onze tekortkomingen, zijn luister treedt aan het licht in de duisternissen van onze geest en in wat wij aanrichten.

Dat betekent niet dat zijn glorie teloor is gegaan, maar dat je heel diep in je verdriet zijn glorie zult ondervinden. En  niet dat zijn gaafheid voorbij is, maar dat die je in je ziekte en verwondingen ten deel zal vallen. Met zijn volkomenheid en luister is het niet voor eeuwig uit, maar deze hemel buigt diep door over de aarde en zul je alleen gewaar zult worden, jij, als een schepsel tussen de schepselen.

Luther zegt ergens dat de Naam van God ‘een martelaar’ is, gepijnigd, gefolterd, misbruikt, wat die Naam al niet te verduren heeft gekregen! En een christenmens is ertoe geroepen, zo zegt hij, om de Naam van God te troosten, zoals een schreiend kind getroost moet worden, zoals Christus deze nacht getroost is door zijn lieve moeder Maria.

Ja, ik kan goed begrijpen dat de eerste christenen atheoi werden genoemd, atheïsten, godloochenaars, mensen die aan God noch gebod doen. Want die eerste christenen, ten overstaan van de keizer geloofden zij niet in god, niet in de god van de keizercultus, niet in een oppermacht, niet in het decreet en niet in zijn bewind. Dat was een godheid die zij wisten te weerstaan omdat ons een meer getrouwe God te geloven is gegeven, ook een meer werkelijkheidsgetrouw God.

En sindsdien staat ieder die niet in God gelooft dichter bij het evangelie dan de vele goedgelovigen die hem zoeken in het bovennatuurlijke, het paranormale, in een andere wereld. Want er is geen andere wereld. Niet de esoterie maar het atheïsme is een voorbereiding op het evangelie.

Geloven is niet het voor mogelijk houden dat er iets extra’s zou zijn bovenop deze werkelijkheid: dat er toch wel iets meer is, maar geloven is de gegrepen hoop midden in deze werkelijkheid dat het anders moet en anders kán met jou en met de mensen die jou gegeven zijn en met deze wereld, geloven is een radicale hoop en het volste vertrouwen op de liefde van God, dat die ons bijblijft en waakt over ons.

Want met deze wereld moet je het doen. In deze wereld is God mens geworden en is zijn glorie onthuld, ten tijde van de machthebbers, ter plaatse bij de mensen.
Bisschop Paride Taban zegt: ‘Machthebbers komen en gaan, maar de mensen blijven. Blijf daarom dichtbij de mensen. Want daar begint de vrede’.
 

terug
 
 
Leesrooster 2019
Onder Zingeving-Vieren door het jaar: Lees elke dag mee met het Oecumenisch Leesrooster van de Raad van Kerken in Nederland.
 
Nieuwsbrief
Aanmelding voor en de laatste editie van deze nieuwe digitale nieuwsbrief onder Informatiekanalen-Nieuwsbrief.
 
Vanuit de kerkenraad
Een bericht aan het begin van het nieuwe seizoen: Wie zijn wij-Kerkenraad.
 
Stichting Wijdekerk

LHBT’ers zijn bij ons gewenst in de kerk, dat dragen we uit met de regenboogvlaggen die we hebben uitgehangen. Lees verder onder Wie zijn wij-Bovenplaatselijke organisaties en Zingeving-Gebeden, gedichten en andere teksten
 
 
Moldavië 2018
POZM-POZA: terugblik op de reis tijdens de dienst van 18 november (Jeugd-Specials)
 
Talenten gezocht!
De kerkenraad is naarstig op zoek naar talenten.
Er zijn een aantal vacatures ontstaan  binnen onze gemeente, in de kerkenraad, maar ook daarbuiten, zoals een ouderling en iemand die het paasontbijt coördineert.
  meer
 
Behoefte aan een gesprek?
We willen een (t)huis bieden. Dat betekent ook: omzien naar elkaar, openstaan voor elkaar, elkaar opzoeken. Lees verder onder Wie zijn wij?-Pastoraat of stuur een mail naar
 
 
Trouwen?
Zijn er trouwplannen? Denk ook op tijd aan kerkgebouw en dominee.
  meer
 
Dopen?
Een kindje geboren? Laat het ons weten, zeker als je het kindje wilt laten dopen.
  meer
 
Privacy
Voor de Privacyverklaring van de Protetstantse Gemeente Deil - Enspijk: privacyverklaring
 
ANBI
Bekijk de ANBI gegevens van onze diaconie (goedgekeurd tijdens de kerkenraadsvergadering van 7 juni 2018)
Bekijk de ANBI gegevens van onze gemeente (goedgekeurd tijdens de kerkenraadsvergadering van 1 juni 2017)
 
 
Protestantsekerk.net is een samenwerking tussen de dienstenorganisatie van de Protestantse Kerk in Nederland en Human Content Mediaproducties B.V.