een open gemeenschap een open gemeenschap

door M.A. (Matthijs) Geluk
Preek bij Marcus 3, 20-35 op zondag 10 februari 2013

Als u eens de tijd neemt om het boek Marcus door te lezen, dat zult u merken dat er in het hele boek Marcus voortdurend mensen zijn die worden aangetrokken door Jezus, maar ze lijken Hem niet te begrijpen. Jezus wekt zowel nieuwsgierigheid als irritatie op bij de mensen om Hem heen. Zo zorgt Jezus met Zijn optreden voor heel wat rumoer, en dat rumoer bereikt ook Jezus’ familie: zijn moeder en zijn broers.  En daar wil ik vandaag op inzoomen, op die familie van Jezus.
Ik weet niet of u er wel eens bij stil heeft gestaan, maar als je de Evangelieën leest, dan blijkt de relatie van Jezus met zijn familie lang niet altijd geweldig te zijn. Vooral de relatie van Jezus met zijn moeder lijkt regelmatig onder spanning te  staan. Zo ook hier, in Marcus 3.
De familie hoort van Jezus,dat Hij met allerlei vreemde mensen omgaat, mensen van lager allooi.
Ze horen dat Hij ruzie maakt met de Farizeeën en de Schriftgeleerden.
Ze horen dat Hij mensen geneest, en sterker nog: dat Hij boze geesten uitdrijft.

Als de geruchten over Jezus de familie bereiken, zijn ze duidelijk not amused met Jezus.
Ze vragen zich af of het wel goed gaat. Het zal best een bijzondere jongen zijn, maar gaat dit wel goed? Al die mensen die Hij op de been brengt! En Hij laat zich bovendien met boze geesten in! ‘Hij is zijn verstand verloren’, zeggen ze; met andere woorden: hij wordt hardstikke gek! We gaan hem halen, zeggen ze, want er zit zeker een steekje los!
Iedereen heeft het over Hem, ’t is toch een schande voor de familie? In de Bommelerwaard zouden ze zeggen: ’t is een schand veur de miensen.’ Iedereen praat erover, dat het er één van ons is! We moeten gauw zorgen dat Hij zijn mond houdt!”
Ja, Jezus, zo’n aparteling, het zwarte schaap van de familie: degene waarvoor je je schaamt! Net zoals wij ons schamen voor het buitenbeentje van de familie! Voor mensen die niet helemaal in het gareel lopen, of die verstandelijk beperkt zijn...
Op zich niet gek dus dat de moeder en de broers van Jezus actie ondernemen, wanneer ze tot de conclusie zijn gekomen dat Hij zijn verstand verloren heeft. Ze gaan Hem halen, want zo iemand moet je tegen zichzelf beschermen, voordat die nog veel meer geks uithaalt...

Zo bekeken merk je wel dat de relatie van Jezus met Zijn familie allerminst heel gezellig is. Ze vormen met z’n allen niet zomaar een gezellig en knus gezin. De reputatie van Jezus roept schaamte op bij Zijn moeder en Zijn broers, en hun reactie is o zo menselijk: ze zullen Hem eens de waarheid aanzeggen. En als het moet, nemen ze Hem onder dwang mee, want zo kan het niet langer!

Overigens is Zijn familie niet de enige die aanstoot neemt aan de duiveluitdrijvingen van Jezus. Ook de schriftgeleerden uit Jeruzalem komen er op af om er zo hen hunne van te zeggen: hij is niet alleen Zijn verstand verloren, nee, Hij is bezeten door Beëlzebul zelf!

En terwijl Jezus de schriftgeleerden van repliek dient, staan zijn moeder en broers buiten. Let wel: ze staan buiten. Ze begrijpen Jezus nog niet. Wie is toch deze Jezus, deze oudste van het gezin, deze Zoon van God?
Ze begrijpen het niet, ze zijn op dit moment alleen nog maar bezig met de goede naam van de familie en de goede orde, die er voor moet zorgen dat niemand uit de pas loopt. En op die manier claimen ze Jezus. Ze claimen Hem. Op basis van hun familiebanden maken ze aanspraak op Hem en zullen Hem eens gaan vertellen dat Hij zich gedeisd moet houden.

Volgens mij is dat voor ons ook niet onbekend, de manier waarop dat werkt in zo’n familie. In feite is hier sprake van een gezin dat hun kind in een soort benauwde omklemming vast wil houden. Het zwarte schaap in de familie moet je toch een beetje in het gareel houden.
Wat overigens heel beklemmend kan zijn als je zelf dat zwarte schaap bent, als je zelf andere wegen kiest dan ‘wat ons gewend ben’.

Familieverbanden zijn in wezen gesloten systemen. Je hoort er bij, of je hoort er niet bij. Die binnen binne binne binnen en die buiten binne binne buiten. En als je binnen zit, dan gedraag je je zoals in de groep gebruikelijk is, of je dat nu leuk vindt of niet.
Vergis je niet, familiebanden hebben een enorme invloed op ons. Ze bepalen wie je bent, wat je doet, hoe je je gedraagt. Goede familiebanden dragen bij aan ons geluk, maar een beklemmende, benauwde omgeving kan er voor zorgen dat we soms een leven lang bezig zijn daarvan los te komen, al dan niet met behulp van een psycholoog of psychiater. Hoeveel mensen zijn er wel niet, die nog altijd het gevoel hebben dan hun ouders over hun schouder meekijken bij de keuzes die ze maken?

We mogen ontzettend blij zijn wanneer we een goede, hechte relatie hebben met onze familie. Dat is lang niet altijd vanzelfsprekend. Iedereen kent wel de pijn van de breuken die er kunnen zijn in een gezin. Van kinderen die hun ouders niet meer willen zien, omdat ze zich niet begrepen voelen. Van broers die elkaar niet kunnen luchten of zien. Van botsende karakters... een verschillende kijk op het leven... verschillende keuzes die we maken...

Ja, Jezus kent daar dus ook wel wat van. Maar of we het nu goed hebben in ons gezin, of juist slecht, Jezus daagt ons vandaag uit om toch eens op een andere manier naar onze familierelaties te kijken.

Want als de moeder en de broers van Jezus eenmaal buiten staan en Jezus laten roepen, reageert Jezus op een verrassende manier. Je zou het zelfs schokkend kunnen noemen. In oosterse culturen is het namelijk niet de bedoeling dat je je familie te schande maakt. Die val je niet af, zeker niet in het openbaar. En bovendien, in patriarchale culturen, waar in principe alleen mannen het voor het zeggen hebben, luisteren mannen doorgaans opvallend goed naar hun moeder. Een echte macho zal zijn moeder nooit afvallen, in ieder geval niet midden in haar gezicht.
Het is dus schokkend dat Jezus de claim van zijn moeder (en zijn broers) niet zomaar honoreert. Integendeel, Hij vraagt: wie zijn mijn moeder en mijn broers? Dat is een heftige vraag! Een vraag die alleen een wees of een geadopteerde zal stellen. Stel je voor dat je eigen kind vraagt: wie is mijn moeder? Wie zijn mijn broers?

Dan komt het antwoord, als Jezus de kring rondkijkt, die bij Hem in huis is.
Al die zieken, mensen met een gebrek, mensen met een boze geest,
De zwarte schapen,
Mensen die buiten de boot vielen.
Mensen die vanuit hun ellendige situatie hun hoop zochten bij die rabbi, die kon genezen en bevrijden. De rabbi die zich juist richtte op hen, die niemand anders hadden.
Voor u, die de pijn voelt van gebroken familierelaties
Voor u, die zelf thuis ook altijd het zwarte schaap was en er niet echt bij hoorde:

Jezus kijkt om zich heen, naar al die mensen: “kijk... mijn moeder... en mijn broers... Want ieder die de wil van God doet, die is mijn broer... en mijn zus... en mijn moeder...”

Jezus wijst zijn familie niet af om wie zij zijn, maar Hij weerstaat wel de algemene logica van de familie, die elkaar in het gareel van de eigen normen houdt. Voor Jezus zijn dat krachten die Hem belemmeren in het vormen van een radicaal nieuwe gemeenschap van mensen die de wil van God willen doen. Vandaar dat Hij zich niet door die familiebanden laat opsluiten. Jezus wijst die familiebanden niet per definite af, alsof bloedbanden er niet meer toe zouden doen. Dat niet. Maar die bloedbanden zijn voor Hem geen vanzelfsprekendheden meer, geen vaste lijnen waardoor mensen in- en uitgesloten worden. Nee, de familieband wordt getransformeerd, van een bloedband naar een familieband waarvan de basis ligt in het doen van de wil van God.
Of we nu zelf een goede familierelatie hebben, of juist helemaal niet, er komt iets anders, iets nieuws voor in de plaats. Rond Jezus ontstaat een nieuwe familie, waar ook wij mogen intreden. Als een uitvlucht misschien, of als een uitdaging.
In plaats van onze familiebanden, die ons in het gareel houden, of die ons juist uitsluiten omdat we anders zijn, komt een alternatief. Geen gesloten systeem, maar juist een open relatie, waarin iedereen wordt opgenomen, die zich door Jezus weet aangetrokken. Voor iedereen die gezien heeft dat Jezus de uitdrukking van Gods wil bij uitstek is.

Laat je daar door uitdagen, door die nieuwe familie die ontstaat rond Jezus.
Laat je daardoor uitdagen, om te zien dat er meer is dan uw gezellige familie die het onderling zo goed heeft.
Laat je daardoor uitdagen, om te zien dat er meer is dan de problemen in je gezin, waar je nachten van wakker kunt liggen. Niet om dat te bagatelliseren, maar wel om vanuit een ander perspectief te kunnen kijken naar gespannen relaties.

Er ontstaat iets nieuws. Ieder die de wil van God doet, die is Mijn broer, Mijn zus, Mijn moeder... Iedereen is welkom, om met zijn lusten en zijn lasten in te treden in die nieuwe familie van God, een familie die niet leeft van de beknelling, maar van vrijheid en liefde, een familie waarin mensen elkaar vinden rond hun oudste broer Jezus, als kinderen van één Vader. Mensen die elkaar niet omklemmen, maar die elkaar vinden in de wens om de wil van God te doen.

Maar dan blijft er nog wel een vraag open: wat is dat dan, de wil van God doen? Daar kan je wel even over nadenken en we hebben er wel een handje van om dat voor elkaar te gaan zitten invullen.
De wil van God doen, dat is leven in dienst van onze medemens, in de zorg voor mensen die het minder hebben.
Dat is leven in contemplatie, in contact met God.
De wil van God doen, dat is dat je je inzet voor gerechtigheid, dat je in opstand komt tegen schendingen van de mensenrechten;  Dat is... dat is...
We hebben daar allemaal wel ideeën over wat de wil van God is. En we hebben allemaal wel onze mening over wat de ander zou moeten doen. 

Maar het boeiende van Jezus is dat Hij dat op dit moment niet invult. De nieuwe familie die ontstaat rond Jezus wordt bevolkt door mensen die Gods wil doen. Maar wat dat precies is, wordt hier niet vastgelegd. Dat kan principieel ook niet: want zodra wij gaan vastleggen wat de wil van God is, creëren we van de weeromstuit een gemeenschap waar mensen worden uitgesloten omdat ze naar ons idee niet doen wat de wil van God is. Jezus vult het hier niet in wat de wil van God is, omdat de familiekring rondom Hem per definitie een open gemeenschap is, waarin iedereen welkom is. Zodra wij patent gaan leggen op de wil van God, drijven we mensen uiteen. Dat is zeker niet de wil van God. Dat is zeker niet de bedoeling van Jezus. Zijn werk is juist om mensen bijeen te brengen, als kinderen van één Vader.
Dat betekent natuurlijk niet dat we helemaal niets kunnen zeggen over wat God wil dat we doen. {Daar moet je samen naar zoeken.} Maar zodra we dat vast gaan leggen, wordt het wet, wordt het gesloten en worden mensen buitengesloten.

Tegenover onze menselijke verbanden, die gesloten en uitsluitend kunnen zijn, verzamelt Jezus mensen om Zich heen, in een open gemeenschap van broers en zussen, die samen zoeken naar de wil van God. Dat is het werk van Jezus, dat is het werk van God, dat Hij u losmaakt uit uw vaste verbanden, om opnieuw te beginnen, zoekend naar de wil van God.

Ps 27:10 Ja, zullen mijn vader en mijn móeder mij verláten, de Ene verzámelt mij bíj de zíjnen.

Amen

terug
 
 
Hanneke Kievit wint Heel Deil bakt
op 10 november 2018, lees verder onder Wie zijn wij-Kerkbeheer.
 
Vanuit de kerkenraad
Een bericht aan het begin van het nieuwe seizoen: Wie zijn wij-Kerkenraad.
 
Stichting Wijdekerk

LHBT’ers zijn bij ons gewenst in de kerk, Lees verder onder Wie zijn wij-Bovenplaatselijke organisaties.
 
 
In onze dorpen
Samen doen in Enspijk en DOP (Dorpsontmoetingspunt) in Deil en Soos 60+
  meer
 
Jaarmarkt Deil
Jaarmarkt Deil groot succes en blijft voorlopig bij de scheepswerf. Lees verder Wie zijn wij-Kerkbeheer
 
 
Geslaagde dorpsmarkt Enspijk
Lees verder: Wie zijn wij-Kerkbeheer.
 
Moldavië 2018
POZM-POZA: terugblik op de reis tijdens de dienst van 18 november (Jeugd-Specials)
 
Talenten gezocht!
De kerkenraad is naarstig op zoek naar talenten.
Er zijn een aantal vacatures ontstaan  binnen onze gemeente, in de kerkenraad, maar ook daarbuiten, zoals een ouderling en iemand die het paasontbijt coördineert.
  meer
 
Behoefte aan een gesprek?
We willen een (t)huis bieden. Dat betekent ook: omzien naar elkaar, openstaan voor elkaar, elkaar opzoeken. Lees verder onder Wie zijn wij?-Pastoraat of stuur een mail naar
 
 
Trouwen?
Zijn er trouwplannen? Denk ook op tijd aan kerkgebouw en dominee.
  meer
 
Dopen?
Een kindje geboren? Laat het ons weten, zeker als je het kindje wilt laten dopen.
  meer
 
Privacy
Voor de Privacyverklaring van de Protetstantse Gemeente Deil - Enspijk: privacyverklaring
 
ANBI
Bekijk de ANBI gegevens van onze diaconie (goedgekeurd tijdens de kerkenraadsvergadering van 7 juni 2018)
Bekijk de ANBI gegevens van onze gemeente (goedgekeurd tijdens de kerkenraadsvergadering van 1 juni 2017)
 
 
Protestantsekerk.net is een samenwerking tussen de dienstenorganisatie van de Protestantse Kerk in Nederland en Human Content Mediaproducties B.V.