Zalig die treuren Zalig die treuren

door drs. Christien van Harten

Preek bij Mattheüs 5: 1-12 en Openbaring 7: 9-17 op zondag 23 november 2014, gedachtenisdienst

Zalig die treuren. Diep gelukkig zijn zij die verdrietig zijn,      hoorden we zojuist. Als ik het zo hoor dan is het een geheimzinnige tekst die ons aan kan zetten tot door-denken. Maar waar ik bang voor ben is dat het veel meer een tekst is die kan botsen in je, die je boos kan maken. Waar slaat dat op? hoor ik de jongeren in ons huis al zeggen. Natuurlijk ben je niet diep gelukkig als je stik verdrietig bent.  En bovendien kan nooit een ander van je zeggen of je gelukkig bent of niet.
 
En toch doet Jezus dat.
Het voelt bijna als een kaartje van Jezus, als je ziek bent, of als je iemand bent verloren.
Een kaartje van iemand die diep nadacht om iets moois te schrijven. Het is mooi om te horen hoe mensen overladen worden met lieve kaartjes en berichten van mensen als ze kwijtraken. En dat moeten we ook blijven doen. Het geeft troost! Maar wat zet je op zo’n kaart? En hoe wordt het ontvangen? Je mag altijd bellen hoor! Klinkt lief en is zo goed bedoeld. Maar wat moet iemand ermee als ze midden in de donkere nacht zo ontzettend haar vertrouwde maatje mist, of als er weer een thuiskomen is en zij is er niet. Natuurlijk kan hij bellen, natuurlijk weet zij wel een nummer, maar weet heeft ze eraan? Het verandert helemaal niets aan die godverlaten wereld.
 
Troosten is verleidelijk, is weg doen wat tussen jou en de ander staat, is wegvagen wat niemand mooi vindt. Verdriet wegdoen of op zn minst kleiner maken. Dat is wat we zouden willen.  Tranen drogen, een knuffel. Maar het brengt de ander niet dichterbij en smeert misschien alleen maar iets over het grootse missen. Wegsmeren en de ander eroverheen zetten. Want we willen en kunnen zo slecht verdriet zien.
En zo zeggen we soms lompe dingen tegen mensen die kwijt zijn geraakt. “ach je bent nog jong genoeg. Je kan nog een kindje krijgen.” Hoorde een moeder van een overleden kind roostend tegen haar zeggen. Het maakte haar van binnen woest want ze wilde geen nieuw kind. Ze wilde haar eigen kind terug.
Wat kan troosten verleidelijk zijn. Ook dominees of werkers vanuit de kerk kunnen domme dingen zeggen. Vaak ontmoet ik mensen die eens kerkelijk waren maar na een uitspraak van voorganger of een goede volgeling zijn gezicht niet meer liet zien in de kerk. Zo vertelde zelfs een diep gelovig  man in het verpleeghuis van mijn schoonvader dat de dominee hem had gezegd zijn zegeningen te tellen, zijn groot nageslacht in plaats van alleen maar te kijken naar zijn eigen  lichaam na zijn hersenbloeding.  De dominee had gezegd dat het zelfs een vorm van egoïsme was om alleen maar daar naar te kijken. “En hij liep op zijn eigen benen mijn kamer weer uit, en liet me achter hier tussen het afval van de samenleving. “ En zo was deze man de functie van zijn lichaam verloren, zijn thuis kwijt geraakt en nu mocht hij ook nog niet eens zijn verdriet hebben.
Troosten is moeilijk. Het kan voelen als afwijzing van het eigen verdriet. En dat bedoelen we echt niet als we proberen te troosten. Het is wel zo dat we weg willen nemen, de nachtmerrie van de ander.
 
Troosten is een heel oud woord, al zo oud als de bijbel. In het Hebreeuws is daar het woord Nacham. Noachs naam die redde uit vloed golven van verdriet is daar van afgeleid. Die troost, rust biedt, die steunt, compassie heeft, die mee-ademt.  Al in het begin van de bijbel, bij het ontstaan van de dingen is daar een mens die Nacham wordt genoemd, om troost te bieden door al het donker heen.
Nacham. God vertroost. Nacham. De psalm 23 die we zongen als 1ste lied  heeft dat woord Nacham: Uw stok en Uw staf vertroosten mij.
En dan ga je zoeken als beetje dominee naar dat woord troost in de bijbel en ik word geraakt door hoe vaak ook God het zelf in zijn mond neemt.
 
Zo laat hij Jesaia zeggen in hfs 40: 1Troost, troost mijn volk, zegt jullie God. 2Spreek Jeruzalem moed» in,…
 
En letterlijk staat er : troost en spreek tot hun hart. Dabaroe/ het woord/  al Lev/ tot het hart. Geef moed. Dat is wat anders dan er overheen smeren. Maar letterlijk dus de woorden in iemand leggen, Gods lispelen, zijn adem helemaal in de ander brengen. Gods aanwezigheid door iemand heen blazen.  Dat is wat je met de woorden tot iemands hart doet.
Dat moeten wel bezielde woorden zijn, woorden van stilte, van een zijn en soms van liefdevolle actie. Sta op, ik neem je mee, want dit kan niet langer zo!
 
En wat doet Jezus als hij zegt dat de treurende  getroost zullen worden?
Ik hoorde laatst een liedje van Herman Finkers die zijn vrouw bezingt en dan zingt: Ik heb haar liever dan geluk.  Hij schreef het liedje toen hijzelf doodziek was van een soort leukemie. Enigszins hersteld trok hij het land in met zijn programma dat de grote pauze heette en zong hij dit nummer voor haar: Ik heb haar liever dan geluk.
Het doet me denken aan een stel, een echtpaar, al jaren samen en nu moet zij afscheid nemen van hem omdat ze beiden weten dat er niets meer valt te redden. Ze zitten bijelkaar en ik kom binnen waaien in de kamer die gevuld is met intens e liefde en verdriet. Hieris t , vraag ik onhandig. Ze kijken verliefd, elkaars hand vasthoudend. Goed. Het is een beetje als toen we net verkering hadden. We bepraten zoveel , ook gewone dingen hoor. Maar alles is zo bijzonder. Hij kijkt haar aan: nog een kusje zegt hij en hij doet zijn ogen dicht.
Ik heb je liever dan geluk. Want het wonder van de liefde gaat de kanker voorbij, het ongeluk. De liefde overschrijdt het ongeluk van de dood.
Zo horen we ook de woorden in openbaringen. De wereld brandt maar God heeft liever dan geluk. Hij zit naast ons, pakt onze hand, droogt met een doek het drinken dat we morsten en de tranen die op onze wang blijven hangen. Want ik heb je liever dan geluk, Zegt God in openbaringen. Ik zal naast je zijn en aan onze voeten spelen het lam en de wolf. Ik heb je liever dan geluk.
En zo spreekt Jezus de woorden. Hij kijkt van de berg af en ziet daar zoveel verdriet. Hij zegt de woorden tegen de mensen die kunnen troosten, zijn leerlingen. Daar waar de dood is, daar zijn jullie, daar ben ik. Want wij kunnen daar zijn, wij kunnen het uithouden, wij kunnen mee ademen, wij kunnen nacham, want we hebben lief, liever dan geluk, de tranen, de zijn het verdriet en kunnen dragen erbij blijven, verkeren als mensen die verkering hebben, die liefhebben en verwonderd zijn dat de zon zo anders eruit ziet en de sprietjes tussen de tegels zomaar weer zijn opgekomen. 
Vandaag leert Jezus ons anders kijken, ons zien me de ogen van God. En hij geeft ons les in het zijn, erbij blijven, volhouden en doorstaan met de ongelukkige. Want we hebben liever dan geluk, zoals God ons liefheeft.
 
Nu zijn wij hier vandaag niet alleen als troosters, als mee-ademers , maar juist ook zij die verdrietig zijn en leven met een onschatbaar missen. Wat kan je met zo’n verhaal, behalve dan dat je je gehoord mag weten in je verdriet, mag weten dat je er mag zijn met je missen, precies op jouw manier dat we ons ervan bewust zijn dat we het moeilijk vinden om het te zien, maar wel bij je in de buurt willen blijven. Is er nog meer dan dat?
Het is een mensenmanier van vragen naar meer en beter. En juist jij leerde mij en ons dat er geen meer is. Dit is wat het is.
 

Het  is onzin zegt het verstand
Het is wat het is zegt de liefde
Het is ongeluk zegt de berekening
Het is alleen maar verdriet zegt de angst
Het is uitzichtloos zegt het inzicht
Het is wat het is zegt de liefde
Het is belachelijk zegt de trots
Het is lichtzinnigheid zegt de voorzichtigheid
Het is onmogelijk zegt de ervaring
Het is wat het is zegt de liefde
(Erich Fried vertaald door Remco Campert)
 
Hier staan wij in ons adem halen bij het klinken van de namen. En het mag klinken, het moet zelfs klinken. De naam van hem en van haar die wij missen. Hij moet blijven zingen, en dat is wat het is.  Zegt de eindeloze, onbegrijpelijke liefde. Zo zullen wij dragen, op onze lippen en in ons hart en samen met de liefdeswoorden van God blijven noemen dat wat ons liever is dan Geluk.

Amen.
 

terug
 
 
Hanneke Kievit wint Heel Deil bakt
op 10 november 2018, lees verder onder Wie zijn wij-Kerkbeheer.
 
Vanuit de kerkenraad
Een bericht aan het begin van het nieuwe seizoen: Wie zijn wij-Kerkenraad.
 
Stichting Wijdekerk

LHBT’ers zijn bij ons gewenst in de kerk, Lees verder onder Wie zijn wij-Bovenplaatselijke organisaties.
 
 
In onze dorpen
Samen doen in Enspijk en DOP (Dorpsontmoetingspunt) in Deil en Soos 60+
  meer
 
Jaarmarkt Deil
Jaarmarkt Deil groot succes en blijft voorlopig bij de scheepswerf. Lees verder Wie zijn wij-Kerkbeheer
 
 
Geslaagde dorpsmarkt Enspijk
Lees verder: Wie zijn wij-Kerkbeheer.
 
Moldavië 2018
POZM-POZA: terugblik op de reis tijdens de dienst van 18 november (Jeugd-Specials)
 
Talenten gezocht!
De kerkenraad is naarstig op zoek naar talenten.
Er zijn een aantal vacatures ontstaan  binnen onze gemeente, in de kerkenraad, maar ook daarbuiten, zoals een ouderling en iemand die het paasontbijt coördineert.
  meer
 
Behoefte aan een gesprek?
We willen een (t)huis bieden. Dat betekent ook: omzien naar elkaar, openstaan voor elkaar, elkaar opzoeken. Lees verder onder Wie zijn wij?-Pastoraat of stuur een mail naar
 
 
Trouwen?
Zijn er trouwplannen? Denk ook op tijd aan kerkgebouw en dominee.
  meer
 
Dopen?
Een kindje geboren? Laat het ons weten, zeker als je het kindje wilt laten dopen.
  meer
 
Privacy
Voor de Privacyverklaring van de Protetstantse Gemeente Deil - Enspijk: privacyverklaring
 
ANBI
Bekijk de ANBI gegevens van onze diaconie (goedgekeurd tijdens de kerkenraadsvergadering van 7 juni 2018)
Bekijk de ANBI gegevens van onze gemeente (goedgekeurd tijdens de kerkenraadsvergadering van 1 juni 2017)
 
 
Protestantsekerk.net is een samenwerking tussen de dienstenorganisatie van de Protestantse Kerk in Nederland en Human Content Mediaproducties B.V.